در سالهای اخیر ارمنستان رشد اقتصادی بسیار خوبی داشته و این موضوع باعث رشد روابط تجاری- اقتصادی ایران و صادرات به ارمنستان شده است. خصوصا انکه این کشور از سال ۲۰۱۵ یکی از اعضای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا بوده که ایران نیز یکی دیگر از اعضای ان است. اعضای این اتحادیه دارای یک سری امتیازات در تجارت با هم هستند.
اگر نقشه ایران را یک گربه در نظر بگیریم، ارمنستان دقیقا بالای سر گربه قرار گرفته است. همسایه کوچکی که رابطه اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بسیار مناسبی با ایران دارد. به همین دلیل صادرات به ارمنستان میتواند گزینه خوبی برای همکاری اقتصادی با این کشور باشد.
مجموعه این عوامل باعث شده تا بسیاری از تجار و تولیدکنندگان کشورمان به فکر تجارت با ارمنستان باشند. در این مقاله به مهمترین نکات در این زمینه اشاره خواهیم کرد.
مردم ارمنستان و ویژگیهای فرهنگی اجتماعی انها
ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی ارمنستان به ایران بسیار نزدیک است. این کشور در حال حاضر قریب به ۳ میلیون نفر جمعیت داشته و علاوه بر ارمنیها، گروههای قومی و مذهبی دیگری نیز در ان ساکن هستند. وضعیت ارمنستان در حوزه جمعیتشناختی، فرهنگی و اجتماعی به شرح ذیل است:
- جمعیت: ۲ میلیون و ۹۶۰ هزار نفر
- زبانهای رسمی: روسی و ارمنی
- جمعیت: مردان (۴۷ درصد) و زنان (۵۳ درصد)
- دین اصلی: مسیحیت
- ۴۲ درصد جمعیت ۲۵ تا ۵۴ ساله
- اقلیتهای قومی مذهبی: روسی، کرد، گرجی، یهودی، یونانی، یهودی
- جمعیت شهری: ۶۲.۸ درصد
- مهم ترین شهرها: ایروان، گیومری، اجمیاتزین، وانادزور، هرازدان، ابوویان، ارتاشات، کاپان، گاوار
- جمعیت روستایی: ۳۸.۲ درصد
- پول رایج: درام
- متوسط سن جمعیت : ۳۵ سال
- نوع حکومت: پارلمانی
نکات جمعیتشناختی و اجتماعی ارمنستان به تجار و بازرگانان کمک میکند تا هدفمندتر اقدام به صادرات به ارمنستان کنند. به عنوان مثال، بخش بسیار قابلتوجهی از جمعیت ان در بازه سنی ۲۵ تا ۵۴ ساله قرار دارند که در صادرات محصولات مختلف میتواند مورد توجه قرار گیرد. ضمن انکه صادرکنندگان میتوانند برای تسهیل روندهای تجارت از اشتراکات فرهنگی دو کشور بهره مند شوند.
حتما بخوانید: هرانچه که باید درباره تجارت و صادرات به اندونزی بدانیم
وضعیت جغرافیای ارمنستان
به لحاظ جغرافیایی، کشورهای اذربایجان، ایران، ترکیه، گرجستان و ایالت خودمختار نخجوان همسایه های ارمنستان محسوب میشوند. بنابراین همسایه شمالی ما هیچگونه دسترسی به دریا ندارد.
با این حال، برخی دریاچههای معروف مانند سوان، اکنا، پاری و رودخانههایی از قبیل ارس، هرازدان، وروتان در این کشور قرار دارند. این ابراهها باعث شکلگیری یک طبیعت زیبا و دشتهای حاصلخیز شده است.
ارمنستان دارای ابوهوای بسیار مرطوب است که با بارانهای قابلتوجه همراه است. کوهستانی بودن ان نیز یکی دیگر از ویژگیهای بارز وضعیت جغرافیایی ارمنستان به حساب می اید.
از کوههای معروف ان میتوان به اژداهاک، اراتاگس، اچکاسار و برخی دیگر اشاره کرد. از دشتهای مهم ان نیز میتوان به دشت ارارات اشاره داشت. مجموعه این عوامل باعث شده تا ارمنستان به لحاظ تولید برخی محصولات کشاوری و همچنین معدنی، سرامد باشد.
وضعیت تاریخی ارمنستان
به لحاظ تاریخی این کشور دورانهای پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. ارمنستان کنونی به علت موقعیت خاصی که دارد، همواره مورد توجه قدرتهای جهانی و منطقهای بوده است.
این کشور بارها از جانب حکومتهای مختلف مانند امپراطوری روم، سلجوقیان، عثمانیان و سایر حکومتها مورد تهاجم قرار گرفته است. برای سالیان طولانی تحت حاکمیت شوروی سابق بوده و در نهایت پس از فروپاشی شوروی توانست به استقلال خود دست پیدا کند.
مردم ارمنستان در طول تاریخ بارها مورد تهاجم و قتلعام قرار گرفتهاند که از جمله انها میتوان به قتلعام گسترده توسط عثمانیها یاد کرد. این رویدادهای تلخ تاریخی باعث شده تا هم اکنون نیز دو کشور ارمنستان و ترکیه روابط تیرهای با یکدیگر داشته باشند.
وضعیت سیاسی ارمنستان
روابط سیاسی این کشور با دیگر همسایه خود یعنی جمهوری اذربایجان مناسب نیست و یکی از اختلافات مهم انها جدال بر سر منطقه مورد مناقشه قرهداغ است. این موضوع نیز از دیدگاه تجار و بازرگانان کشورمان میتواند یک نکته مثبت در صادرات به ارمنستان محسوب شود.
اما وضعیت سیاسی و حکومتی ارمنستان نیز بیارتباط با تاریخ ان نیست. ارمنستان اگرچه در گذشته دارای برخی حکومتهای مستقل یا نیمه مستقل بوده، اما استقلال اصلی خود را بعد از فروپاشی حکومت شوروی به دست اورده است.
در ابتدا ساختار سیاسی حکومت به صورت ریاستی بوده و این روند تا سال ۲۰۱۵ ادامه داشته و از ان پس، ساختار حکومتی به پارلمانی تغییر کرده است که به تایید مردم این کشور نیز رسید. بنابراین تاکنون سه رئیسجمهور و چهار نخستوزیر بر سر کار امدهاند. این کشور یک مجلس نمایندگان داشته و تک پارلمانی محسوب میشود.
احزاب مختلفی در این کشور فعالیت دارند که بخش قابل توجهی از انها جزء احزاب چپ و سوسیالیسم محسوب میشوند. احزاب ملیگرا و برخی احزاب لیبرال نیز در این کشور فعالیت دارند.
اقتصاد ارمنستان
اقتصاد ارمنستان نسبت به بسیاری دیگر از کشورهای همسایه ایران وضعیت بسیار بهتری دارد. صنعت در این کشور از دیرباز رونق بسیار قابل توجهی داشته و انواع کارخانجات صنعتی پیش از استقلال ارمنستان احداث شده بودند.
با این حال، در دهههای اخیر علاوه بر صنعت، بخشهایی همچون گردشگری، خدمات، کشاورزی نیز رونق فراوانی را تجربه کردهاند. خصوصا گردشگری که در سالیان اخیر بسیاری از ایرانیها را نیز جذب این کشور کرده است. ضمن انکه ارمنستان به علت بافت کوهستانی خود، از گذشته تاکنون محلی برای استخراج انواع سنگهای معدنی بوده است. به همین دلیل انواع و اقسام معادن مختلف در ان فعال هستند. از مهمترین انها میتوان به طلا، اهن، مس، نمک و برخی معادن دیگر اشاره کرد.
با این حال، پاشنه اشیل اقتصاد ارمنستان را میتوان بحث انرژی ان کشور دانست. این کشور چندان از منابع نفتی، سوختهای فسیلی و گازی برخوردار نمی باشد. جدول زیر اطلاعات به نسبت خوبی از وضعیت اقتصادی ان ارائه میدهد.
این اطلاعات مربوط به سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ بوده و براساس دادههای سازمانهای بینالمللی از جمله سازمان جهانی کار، صندوق بینالمللی پول و سایر سازمانها است.
- نرخ تورم : ۲.۵ درصد
- نرخ بیکاری : ۱۷.۷ درصد
- تولید ناخالص داخلی : ۱۲.۴۳ میلیارد دلار
- سهم بخش خدمات، صنعت و کشاورزی از GDP: به ترتیب برابر ۵۲.۶۲، ۲۴.۹۸ و ۱۳.۷ درصد
- مهمترین محصولات صنعتی : تجهیزات صنعتی، سیگار، مشروبات الکلی، مواد شیمیایی و منسوجات
- مهمترین محصولات کشاورزی : انواع محصولات زراعی و شیلات
- مهمترین محصولات معدنی : مولییدن، طلا، مس و انواع سنگهای ساختمانی
حتما بخوانید: هرانچه که باید درباره تجارت و صادرات به پاکستان بدانید
تجارت ارمنستان
یکی از موانع اصلی گسترش تجارت ارمنستان با سایر کشورهای جهان، محصور بودن در خشکی و عدم دسترسی به دریا است. همین موضوع نیاز ارمنستان را به همسایگان خود بیشتر کرده است. این در حالی است که دو همسایه مهم این کشور یعنی ترکیه و جمهوری اذربایجان، چندان رابطه سیاسی مناسبی با همسایه شمالی ایران ندارند. هر چند این دو کشور دارای رابطه تجاری با ارمنستان هستند، اما این رابطه همواره تحت تاثیر کشمکشهای سیاسی قرار گرفته است.
این مسائل باعث شده تا یک فرصت تجاری بینظیر برای سایر همسایگان و کشورهای نزدیک به ارمنستان فراهم شود. خصوصا برای کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا که از امتیازات ویژهای برای تجارت با یکدیگر برخوردار هستند.
مجموعه این عوامل باعث شده تا روسیه به یکی از مهمترین شرکاء تجاری ارمنستان تبدیل شود. ایران نیز اگرچه سهم قابلتوجهی در تجارت با این کشور داشته، اما نسبت به روسیه اختلاف فاحشی دارد.
این کشور همچنین به میزان قابل توجهی به ایران کالا صادر میکند. در ادامه با اصلیترین شرکاء ارمنستان در بحث صادرات و واردات اشنا خواهیم شد.
اصلیترین کشورها در صادرات به ارمنستان
کشور روسیه با میزان ۲۶.۹۳ درصد، اصلیترین شریک تجاری در بحث صادرات است. این در حالی است که دو کشور، مرز مشترکی نیز ندارند. هر چند که به لحاظ جغرافیایی به یکدیگر بسیار نزدیک هستند، اما به نظر میرسد که داشتن اشتراکات فرهنگی – تاریخی در کنار مزیتهای تجاری اتحادیه اوراسیا به گرم شدن تنور تجارت ارمنستان و روسیه کمک کرده است.
علاوه بر روسیه، از مهمترین شرکاء تجاری ارمنستان در بحث صادرات میتوان به ترتیب به کشورهای سوئیس (۱۴.۱۶ درصد)، بلغارستان (۹.۱۰ درصد)، عراق (۶.۳۲ درصد)، هلند (۵.۵۵ درصد)، چین (۴.۵۰ درصد) و ایران (۳.۹۵ درصد) اشاره کرد.
برخی از این کشورها از جمله روسیه و چین، نقش قابل توجهی نیز در صادرات به ارمنستان دارند که نشان از روابط تجاری انها با یکدیگر دارد.
اصلیترین کشورها در واردات به ارمنستان
امارها نشان میدهد که ایران در واردات ارمنستان نقش فعالتری بازی میکند. به طوری که حدود ۵.۵۵ درصد از کالاهای وارداتی ارمستان از ایران وارد میشود.
با این حال، باز هم روسیه و چین اصلیترین شرکاء ارمنستان در بحث واردات کالا هستند. مهمترین شرکاء تجاری ارمنستان در بحث واردات، به ترتیب شامل کشورهای روسیه (۲۵.۹۷ درصد)، چین (۱۳.۶۳ درصد)، ایران (۵.۵۵ درصد)، المان (۴.۹۹ درصد)، امریکا (۳.۶۲ درصد) و برخی کشورهای دیگر است.
با این اوصاف میتوان ایران را سومین شریک تجاری ارمنستان در بحث واردات دانست که البته این جایگاه میتواند بسیار بهبود یابد.
کالاهای وارداتی به ارمنستان
یکی از مهمترین کالاهای وارداتی به ارمنستان از ابتدا تاکنون، سوخت و انواع مختلف انرژی بوده است. چرا که این کشور چندان منابع نفتی و انرژی در اختیار ندارد.
بیشتر محصولات سوختی و نفتی از روسیه به ارمنستان وارد میشود. علاوه بر نفت و سایر سوختها، محصولات دیگری از قبیل ماشینالات و تجهیزات برقی، دارو، دخانیات، پلاستیک در صدر نیازهای وارداتی ارمنستان قرار دارد.
در فهرست زیر به مهمترین کالاهای وارداتی ارمنستان در سال ۲۰۱۸ اشاره کردهایم که منطبق با اخرین امارهای سازمان تجارت جهانی است:
- انواع سوختها و روغنهای فسیلی
- تجهیزات برقی و الکترونیکی
- وسایل نقلیه
- پلاستیک و محصولات پلاستیکی
- مبلمان، ساختمانهای پیشساخته و چراغ نئون
- بویلرها، دیگهای بخار صنعتی و تجهیزات مربوطه
- سنگهای معدنی و قیمتی و فلزات گرانبها
- محصولات دارویی
- انواع تنباکو، دخانیات و سیگار
- اهن و فولاد
علاوه بر محصولات فوق، محصولات مختلف دیگری نیز توسط این کشور وارد میشود که تجار و صادرکنندگان میتوانند بر روی صادرات انها تمرکز کنند. از جمله این محصولات میتوان به تجهیزات پزشکی، پوشاک و پارچه، الومینیوم، کاغذ و برخی محصولات دیگر اشاره کرد.
حتما بخوانید: هرانچه که باید درباره تجارت و صادرات به افغانستان بدانید
وضعیت تجارت ارمنستان و ایران در یک نگاه
اگرچه میزان تجارت ارمنستان با ایران نسبت به برخی از کشورهای دیگر همچون روسیه اختلاف زیادی دارد، اما برخی عوامل از جمله مرز زمینی، اشتراکات فرهنگی و عضویت دو کشور در اتحادیه اقتصادی اوراسیا، میتواند این حجم از تجارت فعلی را بسیار بالا ببرد.
ایران از طریق دو استان اذربایجان شرقی و اردبیل با ارمنستان هممرز است. بازرگانان، تجار و مسافران میتوانند از طریق گمرک نوردوز با این کشور ارتباط داشته باشند. این گمرک در حدود ۶۰ کیلومتری شهر جلفا قرار دارد.
راه زمینی تنها راه و البته اسانترین مسیر برای تجارت با ارمنستان از ایران است. در اینده قرار است ارتباط ریلی نیز بین دو کشور برقرار شود.
به علت وسعت نه چندان زیاد این کشور، رفتوامد و مسافرت به شهرهای مهم ان مانند ایروان چندان زمان نخواهد برد و به سهولت انجام میگیرد.
در سالیان اخیر بسیاری از گردشگران ایرانی برای گذراندن تعطیلات اخر سال و اوقات فراغت خود به این کشور سفر میکنند. مجموعه این فاکتورها نشان میدهد که صادرات به ارمنستان نسبت به کشورهای دیگر برای تجار ایرانی بسیار اسانتر به نظر میرسد.
فهرست کالاهای صادراتی ایران به ارمنستان
پیش تر به مهمترین کالاهای وارداتی به ارمنستان از سراسر جهان اشاره کردیم که به نوعی اصلیترین نیازهای وارداتی این کشور را نیز نشان میداد. اما اکنون قصد داریم تا به جزئیات بیشتری در خصوص کالاهای صادراتی ایران به این کشور اشاره کنیم.
تجار و صادرکنندگان با اطلاع از این امارها بهتر میتوانند به نیازهای وارداتی بازار ارمنستان پی برده و به صورت بهتری برای صادرات اقدام کنند. در اینجا به مهمترین اقلام صادراتی ایران به ارمنستان، براساس امارهای سازمان تجارت جهانی، اشاره کردهایم:
- سوختهای فسیلی
- محصولات پلاستیکی
- مواد شیمیایی معدنی و فلزات گرانبها
- محصولات سرامیکی
- مواد معدنی گوگرد، اهک، خاک، نمک، گوکرد، سیمان و گچ
- اهن و فولاد
- هندوانه، انواع میوه، مرکبات و اجیل
- شیشه و ظروف شیشهای
علاوه بر دادههای فوق، با نگاهی به امارهای گمرک جمهوری اسلامی ایران، میتوان به لیست مهمترین کالاهای صادراتی ایران به ارمنستان دست یافت.
براساس امارهای گمرک در سالهای ۹۷ و ۹۸ بیشترین حجم صادرات از ایران به این کشور به ترتیب از طریق گمرکات نوردوز، تبریز، فولاد مبارکه اصفهان، جلفا، منطقه ویژه پتروشیمی بندر امام خمینی، اراک، مراغه، غرب تهران صورت گرفته است.
در میان کالاهای صادراتی به ارمنستان برخی از کالاها از قبیل لوله و پروفیل، شیشه، انواع میوه و سبزیجات، انواع سنگ و مواردی از این قبیل بیشتر دیده میشود.
با دریافت «مشاوره بازرگانی: واردات، صادرات و امورگمرکی» از کارشناسان جوان حرفهای و باتجربه ساکوراد؛ موفقیت کسب و کار، رونق فروش و افزایش درامد خود را تضمین کنید!
و اما کلام اخر…
برای تجارت و صادرات به ارمنستان، داشتن دانش کامل و کافی در این زمینه بسیار مهم است. چرا که اقتصاد ارمنستان در حال شکوفایی است و عضویت در اوراسیا، تمایل این کشور را برای واردات محصولات، بیشازپیش کرده است.






